Skip to content

Go88

Ghi chú 50: năm từ ngẫu nhiên thay cho mật khẩu rối, dùng cho Go88

Ghi chú ngắn, để mở ra đọc lại mỗi khi cần đặt mật khẩu mới. Ai cũng từng được dạy rằng mật khẩu tốt phải có chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt. Kết quả: những chuỗi khó nhớ với người nhưng lại dễ đoán với máy. Hướng khác đáng thử là cụm từ mật khẩu, tức passphrase. Ghi chú này gom lại các ý chính, kèm một bảng thay đổi nên làm trong tuần đầu, để bảo vệ tài khoản Go88 của bạn.

Ghi chú 50: năm từ ngẫu nhiên thay cho mật khẩu rối, dùng cho Go88

Ảnh: Sasun Bughdaryan / Unsplash

Ghi chú 1: hai thứ khác nhau

Password là chuỗi ký tự ngắn, thường 8 đến 12 ký tự, cố nhét nhiều loại ký tự vào. Passphrase là cụm gồm nhiều từ ghép lại, thường từ 4 đến 6 từ trở lên, tạo thành chuỗi dài.

Khác biệt cốt lõi: password dựa vào sự rối, passphrase dựa vào sự dài. Con người nhớ tốt từ và hình ảnh, nhớ kém chuỗi ký tự vô nghĩa. Từ vài từ rời rạc, bạn có thể dựng một cảnh trong đầu, và cảnh thì khó quên.

Ghi chú 2: độ dài thắng độ rối

Sức mạnh của một mật khẩu đo bằng số lần thử trung bình mà kẻ tấn công cần để đoán ra. Con số này tăng rất nhanh theo độ dài, nhanh hơn nhiều so với việc thêm một ký tự đặc biệt.

Một mật khẩu ngắn dù trộn nhiều loại ký tự vẫn chỉ có vài chục bit ngẫu nhiên, và con người hay chọn theo quy luật đoán được: viết hoa chữ đầu, thêm số cuối, thay "a" bằng ký hiệu. Công cụ tấn công biết sẵn các quy luật này. Trong khi bốn đến sáu từ chọn thật ngẫu nhiên từ danh sách vài nghìn từ khó đoán hơn nhiều mà lại dễ nhớ hơn. Thêm một từ ngẫu nhiên làm độ khó nhân lên, còn thêm một ký hiệu vào chuỗi ngắn chỉ nhích chút ít. Quy tắc thực dụng: chọn độ dài trước, độ rối sau.

Ghi chú 3: cách ghép từ

Từ khóa là ngẫu nhiên thật sự. Đừng tự nghĩ ra câu hay ho, vì não người chọn từ có xu hướng nhất định.

  1. Chọn nguồn ngẫu nhiên. Dùng chức năng tạo passphrase của trình quản lý mật khẩu, hoặc tung xúc xắc theo bảng từ.
  2. Lấy ít nhất 5 từ. Tài khoản quan trọng như email chính hay mật khẩu chủ thì 6 từ trở lên.
  3. Ngăn cách bằng dấu như gạch nối hoặc khoảng trắng.
  4. Dựng hình ảnh liên kết. Cảnh càng lạ, nhớ càng lâu.
  5. Gõ thử vài lần, tập nhớ vài ngày rồi mới dùng thật.
  6. Nếu hệ thống đòi ký tự đặc biệt, thêm một nhóm ký tự không theo quy luật dễ đoán vào cuối, nhưng đừng để nó thay thế độ dài.

Cấu trúc minh họa, không dùng làm mật khẩu thật: năm từ rời nhau về đồ vật và con vật, nối bằng gạch ngang. Đừng dùng đúng một ví dụ bạn đọc được ở đâu đó, vì nó đã công khai.

Ghi chú 4: những thứ cần tránh

  • Thành ngữ, tục ngữ, lời bài hát, câu thoại phim, câu trích nổi tiếng. Kẻ tấn công có sẵn từ điển các câu này.
  • Thông tin cá nhân: tên người thân, thú cưng, ngày sinh, địa chỉ, biệt danh.
  • Chuỗi từ liền mạch theo ngữ pháp, vì ngữ pháp làm giảm số khả năng.
  • Từ liên quan trực tiếp đến dịch vụ, như tên thương hiệu cộng một từ quen. Đừng đưa tên Go88 vào cụm.
  • Biến thể đơn giản của cụm cũ: đổi một từ, thêm một số.

Nếu bạn nói câu đó ra một cách tự nhiên, rất có thể người khác đã đoán được.

Nhật ký thay đổi: bảng việc trong bảy ngày

Phần ghi thêm, dạng changelog để bạn tick từng việc. Mỗi thay đổi nhỏ, làm xong thì ghi ngày.

Ngày | Thay đổi | Ghi chú

Ngày 1 | Cài hoặc mở trình quản lý mật khẩu, tạo mật khẩu chủ 6 từ | Tập gõ 5 lần, cất bản giấy ngoại tuyến

Ngày 2 | Đổi mật khẩu email chính sang passphrase mới | Email là chìa khóa khôi phục của mọi thứ

Ngày 3 | Bật xác thực hai yếu tố cho email và trình quản lý | Ưu tiên ứng dụng tạo mã, hạn chế tin nhắn

Ngày 4 | Đổi mật khẩu tài khoản Go88 sang chuỗi ngẫu nhiên riêng | Để trình quản lý tự điền

Ngày 5 | Bật xác thực hai yếu tố cho tài khoản Go88 nếu có tùy chọn | Cất mã khôi phục

Ngày 6 | Rà soát các tài khoản dùng chung một mật khẩu cũ | Đổi từng cái, bắt đầu từ tài khoản quan trọng

Ngày 7 | Xóa ghi chú hoặc ảnh chụp chứa mật khẩu cũ | Kiểm tra cả bảng tính và tin nhắn

Quy tắc đọc bảng: mỗi ngày chỉ làm một việc, mất không quá mười lăm phút, tránh dồn hết vào một buổi rồi bỏ dở. Nếu có một ngày hụt, cứ tiếp tục ngày sau, không cần làm bù. Cuối tuần, cộng số việc đã xong; sáu trên bảy là rất tốt. Sau một tháng, quay lại đọc xem đã có tài khoản nào bị bỏ sót.

Ghi chú 5: lưu trong trình quản lý mật khẩu

Bạn không cần nhớ hết. Phân vai hợp lý:

  • Nhớ bằng đầu: một passphrase dài cho mật khẩu chủ, và cụm cho email chính nếu muốn có đường lùi.
  • Để trình quản lý lo phần còn lại: mỗi dịch vụ một mật khẩu ngẫu nhiên riêng, kể cả Go88. Trình quản lý tạo, lưu, tự điền.
  • Bật xác thực hai yếu tố cho cả trình quản lý và tài khoản trọng yếu.
  • Cất mã khôi phục ở nơi an toàn ngoại tuyến, đừng chụp ảnh để trong điện thoại.
  • Không lưu passphrase trong ghi chú thường, bảng tính hay tin nhắn.

Đừng dùng một passphrase cho nhiều nơi, dù mạnh đến đâu. Một nơi lộ, mọi nơi lộ.

Ghi chú 6: thử trí nhớ trong ba ngày đầu

Cụm năm từ ngẫu nhiên chỉ thật sự là mật khẩu của bạn khi bạn nhớ được nó mà không cần nhìn. Đây là cách luyện nhớ không tốn nhiều công, dùng được cho tài khoản Go88 cũng như các tài khoản quan trọng khác.

Nhật ký thay đổi cho ba ngày đầu:

  1. Ngày 1: viết cụm từ ra giấy, đọc thành tiếng hai lần, rồi gõ vào trình quản lý mật khẩu. Cất tờ giấy ở nơi an toàn trong nhà.
  2. Ngày 2: gõ lại cụm từ từ trí nhớ, nếu sai thì xem giấy, chưa cần phải đúng ngay.
  3. Ngày 3: gõ lại một lần nữa vào lúc đăng nhập thật. Khi đã gõ đúng ba lần liên tiếp, bạn có thể hủy tờ giấy.

Ghi chú bên lề: hãy tạo một câu chuyện ngắn nối năm từ lại, càng kỳ lạ càng dễ nhớ. Chỉ nghĩ trong đầu, không viết ra cạnh cụm từ. Đừng chụp màn hình, đừng gửi vào ứng dụng nhắn tin cho chính mình.

Nếu bạn quên cụm từ ở một tài khoản, hãy dùng quy trình khôi phục chính thức của dịch vụ, không dùng bất kỳ trang trung gian nào. Bảo vệ tài khoản Go88 cũng là bảo vệ khoản tiền giải trí và dữ liệu cá nhân của bạn, nên đáng để dành thêm vài phút.

Ghi chú 50: năm từ ngẫu nhiên thay cho mật khẩu rối, dùng cho Go88

Ảnh: Christin Hume / Unsplash

Câu hỏi thường gặp

Passphrase bao nhiêu từ là đủ?

Năm từ ngẫu nhiên là mức khởi điểm tốt cho tài khoản thường, sáu từ trở lên cho mật khẩu chủ và email chính.

Hệ thống giới hạn độ dài thì sao?

Hãy dùng chuỗi ngẫu nhiên dài nhất mà hệ thống cho phép và để trình quản lý nhớ giúp. Passphrase dùng nhiều nhất ở những chỗ bạn buộc phải tự gõ.

Có nên chụp ảnh mật khẩu chủ để phòng quên?

Không. Hãy chép tay ra giấy và cất ngoại tuyến. Ảnh trong điện thoại thường bị đồng bộ lên đám mây và dễ lộ hơn bạn nghĩ.

Khi nào cần đổi passphrase đã có?

Chỉ đổi khi có lý do: nhận thông báo rò rỉ dữ liệu, đăng nhập từ thiết bị lạ, lỡ gõ cụm vào một trang đáng ngờ, hoặc từng dùng lại ở nhiều nơi. Không cần đổi định kỳ chỉ vì đã lâu, vì việc đổi liên tục khiến người ta chọn cụm yếu hơn và dễ quên hơn. Mỗi lần đổi, ghi một dòng vào nhật ký: ngày, tài khoản, lý do. Sau một năm, nhìn lại bảng ghi sẽ cho bạn biết tài khoản nào hay bị rủi ro nhất.

Dùng chung máy với người khác thì sao?

Đừng chọn "ghi nhớ mật khẩu" trên trình duyệt dùng chung, luôn đăng xuất sau khi dùng và xóa dữ liệu duyệt web. Với máy lạ, nên tránh đăng nhập tài khoản quan trọng nếu không thật cần.

Checklist cuối ghi chú

  • Chọn độ dài trước: tối thiểu 5 từ, càng quan trọng càng dài.
  • Từ ngẫu nhiên, do công cụ hoặc xúc xắc chọn.
  • Tránh câu nói quen thuộc, thông tin cá nhân và tên dịch vụ.
  • Mỗi dịch vụ một cụm, lưu trong trình quản lý.
  • Bật 2FA, giữ mã khôi phục ở nơi an toàn.
  • Đổi ngay nếu nghi ngờ bị lộ.

Làm đúng, bạn sẽ có mật khẩu vừa dễ nhớ vừa khó đoán, cho Go88 và mọi tài khoản còn lại. Bài viết chỉ mang tính hướng dẫn an toàn dành cho người từ đủ 18 tuổi; mỗi người cần tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, đặt giới hạn giải trí rõ ràng và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Writer

Go88

@go88

Sổ tay Go88: checklist về truy cập, tài khoản, ngân sách, chỉ phục vụ người từ đủ 18 tuổi.

Comments 0

Replies to this note, oldest first.

No replies yet. Found it useful? Say so below.

Write a reply

A moderator reads each reply before it goes up. A name will do; there is nothing to sign up for.

Plain text, up to 2,000 characters.

More from Go88