Dùng cụm từ mật khẩu dễ nhớ nhưng khó đoán cho Hitclub
Bao nhiêu năm qua, lời khuyên phổ biến là đặt mật khẩu có chữ hoa, chữ thường, số và ký hiệu. Kết quả: những chuỗi như một từ quen thuộc cộng số cuối và dấu chấm than, khó nhớ với người dùng nhưng lại dễ đoán với máy. Có một cách tiếp cận khác đơn giản hơn: cụm từ mật khẩu (passphrase). Bài ghi chú này hướng dẫn cách tạo, dành cho người dùng Hitclub muốn một lớp khóa vừa mạnh vừa nhớ được.

Ảnh: Aerps.com / Unsplash
Passphrase và password khác nhau thế nào
Password truyền thống là một chuỗi ngắn, thường 8 đến 12 ký tự, cố nhồi nhiều loại ký tự cho "phức tạp". Passphrase là một chuỗi dài gồm nhiều từ ghép lại, ví dụ bốn đến sáu từ, có thể kèm dấu phân cách.
Điểm khác cốt lõi nằm ở thứ đo sức mạnh: password dựa vào độ phức tạp của từng ký tự, còn passphrase dựa vào độ dài và tính ngẫu nhiên. Với người dùng, passphrase có ưu thế lớn ở khả năng nhớ, vì não ghi nhớ hình ảnh và từ ngữ dễ hơn một dãy ký hiệu vô nghĩa.
Vì sao độ dài thắng độ phức tạp
Kẻ dò mật khẩu bằng máy thử hàng tỷ tổ hợp mỗi giây. Mỗi ký tự thêm vào chuỗi làm số tổ hợp tăng theo cấp số nhân. Một chuỗi ngắn dù có đủ loại ký tự vẫn có không gian tìm kiếm nhỏ hơn nhiều so với chuỗi dài gồm các từ ngẫu nhiên.
Hơn nữa, các thay thế quen thuộc như đổi chữ a thành ký hiệu @ hay chữ o thành số 0 đã nằm sẵn trong bộ từ điển của kẻ tấn công. Thêm số cuối và dấu chấm than cũng thế. Độ phức tạp "trông có vẻ" ấy gần như không làm khó máy, trong khi làm khó chính bạn khi phải nhớ.
Do đó, nguyên tắc ngắn gọn: dài và ngẫu nhiên tốt hơn ngắn và rối.
Cách ghép từ ngẫu nhiên đủ dài
Quy trình thực hiện:
- Chọn nguồn ngẫu nhiên thật sự. Dùng trình tạo passphrase của trình quản lý mật khẩu, hoặc tung xúc xắc theo bảng từ công khai. Đừng tự nghĩ ra các từ vì con người rất thiếu ngẫu nhiên.
- Lấy ít nhất bốn từ, tốt nhất năm đến sáu cho tài khoản quan trọng như email và Hitclub.
- Các từ không liên quan nhau. Không ghép thành câu có nghĩa, không là cụm từ quen thuộc.
- Ngăn cách bằng dấu gạch nối, khoảng trắng hoặc ký tự cố định nếu dịch vụ cho phép, để dễ gõ và dễ đọc.
- Tạo hình ảnh trong đầu. Ghép các từ thành một cảnh phi lý bạn tự hình dung, ví dụ chuỗi vật thể lạ lùng đang làm một việc kỳ quặc; hình ảnh vô lý gắn lên trí nhớ rất lâu.
- Tập gõ vài lần, rồi đóng bản ghi và thử nhớ lại sau một ngày.
Với tiếng Việt, bạn có thể dùng từ có dấu hoặc không dấu, miễn nhất quán và dịch vụ chấp nhận. Một số trang không hỗ trợ ký tự có dấu ổn định giữa các thiết bị, nên dùng từ không dấu sẽ an toàn hơn.
Tránh những câu nói phổ biến
Passphrase mất giá trị khi nó là thứ ai cũng nghĩ ra. Cần né:
- Câu thành ngữ, lời bài hát, câu thoại phim, khẩu hiệu quen thuộc.
- Tên người thân, thú cưng, ngày sinh, địa danh gắn với bạn.
- Cụm từ liên quan đến tên dịch vụ, ví dụ ghép tên nền tảng vào mật khẩu.
- Các cụm từ chỉ thay vài ký tự từ câu quen thuộc.
- Hai từ cộng số: quá ngắn, quá dễ đoán.
Kẻ tấn công không chỉ thử từng ký tự mà còn thử cả kho câu nói và cụm từ phổ biến, nên một cụm có nghĩa quen thuộc có thể bị phá nhanh dù trông rất dài.
Lưu trong trình quản lý mật khẩu
Passphrase tốt nhất cho tài khoản thường ngày vẫn là chuỗi do trình quản lý mật khẩu tự sinh và lưu. Còn passphrase do bạn nhớ dành cho một số ít nơi then chốt:
- Mật khẩu chính của trình quản lý mật khẩu: cái duy nhất bạn thật sự phải nhớ.
- Email chính: chìa khóa phụ của mọi thứ.
- Thiết bị: mật khẩu mở khóa máy tính.
Mỗi nơi một passphrase riêng, không dùng lại. Với tài khoản Hitclub và những dịch vụ còn lại, hãy để trình quản lý sinh chuỗi riêng, rồi bật xác thực hai lớp bổ sung. Mã khôi phục của trình quản lý nên in ra hoặc ghi tay, cất nơi kín, tách khỏi thiết bị.
Checklist chốt
- Bốn đến sáu từ ngẫu nhiên, không ghép thành câu quen thuộc.
- Không thông tin cá nhân, không tên dịch vụ.
- Mỗi nơi một passphrase, không dùng lại.
- Nhớ bằng hình ảnh, tập gõ vài lần.
- Lưu phần còn lại trong trình quản lý mật khẩu, bật xác thực hai lớp.
- Không gửi mật khẩu qua tin nhắn, kể cả cho người quen.
Bài viết chỉ mang tính hướng dẫn an toàn cho người từ đủ 18 tuổi. Mỗi người cần tuân thủ pháp luật tại nơi cư trú, đặt giới hạn giải trí rõ ràng về thời gian và ngân sách, và tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình khi sử dụng Hitclub.
Comments 0
Replies to this note, oldest first.
No replies yet. Found it useful? Say so below.